حسين علوى مهر
117
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
الف . ديدگاه اول و استدلال آن تنها ممكن است شاهد و قرينه براى « وراثت كتاب » باشد ، در حالى كه در آيهء شريفه ، « الذين اصطفينا » ؛ ( برگزيدگان ) نيز مورد توجه مىباشد . ب . واژهء « اصطفى » در قرآن بر همهء بندگان اطلاق نمىشود ، بلكه بر افراد خاصى كه عصمت و پاكى ، يا پيشوائى آنها مد نظر است به كار رفته است . برگزيدگان ( مصطفين ) يا پيامبرانند چنان كه خداوند مىفرمايد : إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ « 1 » خداوند ، آدم و نوح و آل ابراهيم و آل عمران را بر جهانيان برگزيد و برترى داد » . و نيز مىفرمايد : قالَ يا مُوسى إِنِّي اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسالاتِي وَ بِكَلامِي ؛ « 2 » اى موسى ! من تو را با رسالتهاى خويش و با سخن گفتن [ با تو ] بر مردم برترى دادم و برگزيدم » . خداوند دربارهء ابراهيم ، اسحاق و يعقوب نيز ، مىفرمايد : وَ إِنَّهُمْ عِنْدَنا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيارِ « 3 » و آنان نزد ما از برگزيدگان و نيكانند ( و نيز آيهء 130 سورهء بقره ) . و يا منظور از برگزيدگان ، انسانهاى معصومى هستند كه مقام پيامبرى نداشتهاند . چنان كه دربارهء حضرت مريم عليها السّلام كه پاكدامنترين زن عصر خود بوده است ، مىفرمايد : إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِ عَلى نِساءِ الْعالَمِينَ « 4 » اى مريم ! خداوند تو را برگزيده و پاك ساخته و بر تمام زنان جهان برترى داده است . » و يا دربارهء فرماندهء عادل و نيرومند و يارى كنندهء دين آمده است : إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاهُ عَلَيْكُمْ وَ زادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ . « 5 » روشن است كه برگزيدگى طالوت از جانب خداوند متعال به خاطر شايستگى ، درايت ، عقل ، قدرت فرماندهى و دانش نظامى او بود و رياست الهى بدون اخلاص ، پاكى و علم حتصل نمىگردد .
--> ( 1 ) آل عمران / 33 . ( 2 ) اعراف / 144 . ( 3 ) ص / 47 . ( 4 ) آل عمران / 42 . ( 5 ) بقره / 247 .